So sánh chính sách

So sánh thuế TNCN quy định cũ và quy định 2026

Cùng một mức lương, hai thời kỳ chính sách cho ra hai con số thuế khác nhau. Nhập lương gross của bạn để xem thuế theo quy định cũ, thuế theo quy định 2026 và khoản chênh lệch bạn giữ lại được.

Nhập số liệu của bạn

Hai bộ thông số được so sánh gồm những gì?

Quy định cũ, áp dụng đến hết kỳ tính thuế năm 2025, dựa trên Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007 đã sửa đổi và Nghị quyết 954/2020/UBTVQH14. Bộ thông số này gồm giảm trừ bản thân 11 triệu đồng mỗi tháng, giảm trừ người phụ thuộc 4,4 triệu đồng mỗi tháng, và biểu thuế bảy bậc với các ngưỡng 5, 10, 18, 32, 52 và 80 triệu đồng, thuế suất từ 5 đến 35 phần trăm. Đây là bộ thông số mà phần lớn người lao động Việt Nam đã quen thuộc suốt nhiều năm.

Quy định 2026 dựa trên Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15 và Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15. Giảm trừ bản thân tăng lên 15,5 triệu đồng, người phụ thuộc lên 6,2 triệu đồng, và biểu thuế rút còn năm bậc với các ngưỡng 10, 30, 60 và 100 triệu đồng. Cả hai bộ thông số đều dùng chung tỷ lệ bảo hiểm bắt buộc 10,5 phần trăm do người lao động đóng, nên phần chênh lệch trong bảng so sánh phản ánh thuần túy tác động của cải cách thuế, không bị nhiễu bởi thay đổi bảo hiểm.

Việc đặt hai kết quả cạnh nhau quan trọng vì truyền thông thường chỉ nói về một thay đổi đơn lẻ, trong khi tác động thật là tổng hòa của cả ba. Người thu nhập thấp chủ yếu hưởng lợi từ tăng giảm trừ, có người thoát hẳn khỏi diện nộp thuế. Người thu nhập trung bình hưởng lợi kép từ giảm trừ và ngưỡng bậc một nới rộng. Người thu nhập cao hưởng lợi nhiều nhất từ việc bậc thuế 35 phần trăm chỉ còn áp dụng trên phần thu nhập vượt 100 triệu thay vì 80 triệu, dù giảm trừ tăng thêm không đáng kể so với tổng thu nhập của họ.

Ai được lợi nhiều nhất từ cải cách 2026?

Xét theo tỷ lệ phần trăm thuế giảm, nhóm hưởng lợi lớn nhất là người lao động có thu nhập tính thuế thấp và trung bình. Một người độc thân lương gross khoảng 17 triệu đồng theo quy định cũ phải nộp thuế vài trăm nghìn mỗi tháng, nay có thể không phải nộp đồng nào. Người có thu nhập tính thuế quanh 10 triệu đồng được giảm thuế khoảng một nửa nhờ bậc một nới rộng lên 10 triệu với thuế suất 5 phần trăm thay vì bị chia nhỏ qua ba bậc như trước.

Xét theo số tiền tuyệt đối, người thu nhập cao tiết kiệm nhiều hơn. Ở thu nhập tính thuế 50 triệu đồng, thuế theo biểu bảy bậc là 9.250.000 đồng trong khi theo biểu năm bậc chỉ còn 6.500.000 đồng, chênh 2.750.000 đồng mỗi tháng dù chưa tính phần giảm trừ tăng thêm. Cộng cả hai hiệu ứng, một người lương gross 60 triệu không có người phụ thuộc có thể giữ lại thêm trên dưới ba triệu đồng mỗi tháng. Đây là lý do cải cách được đánh giá là giảm gánh nặng trên diện rộng thay vì chỉ tập trung vào một nhóm.

Tuy vậy cần tỉnh táo: giảm thuế không đồng nghĩa thu nhập thực tế tăng tương ứng nếu doanh nghiệp đồng thời điều chỉnh cơ cấu lương, ví dụ chuyển một phần thu nhập thành các khoản khác hoặc giữ nguyên chi phí tổng. Khi đàm phán hợp đồng mới trong năm 2026, hãy so sánh trên cơ sở lương net theo quy định mới, và dùng chính bảng so sánh tại trang này để định lượng phần lợi ích chính sách trước khi bàn đến phần tăng lương thực chất mà doanh nghiệp dành cho bạn.

Đọc bảng so sánh như thế nào cho đúng?

Bảng kết quả trình bày năm dòng chính. Dòng bảo hiểm bắt buộc giống nhau ở cả hai cột vì tỷ lệ đóng không thay đổi, nhắc bạn rằng cải cách 2026 là cải cách thuế chứ không phải bảo hiểm. Dòng giảm trừ gia cảnh cho thấy tổng mức giảm trừ tăng thêm bao nhiêu, đây là khoản thu nhập được miễn thuế hoàn toàn. Dòng thu nhập tính thuế là hệ quả trực tiếp: giảm trừ càng lớn, phần phải chịu thuế càng nhỏ.

Hai dòng cuối là thuế thu nhập cá nhân và lương net. Chênh lệch thuế giữa hai cột chính là số tiền bạn tiết kiệm mỗi tháng; nhân với 12 sẽ ra con số năm mà công cụ hiển thị kèm theo. Nếu chênh lệch bằng không, có thể bạn thuộc nhóm trước đây vốn chưa phải nộp thuế, hoặc thu nhập của bạn nằm ở vùng mà hai biểu thuế tình cờ cho kết quả gần nhau sau khi làm tròn. Hãy thử thay đổi số người phụ thuộc để thấy hồ sơ gia đình ảnh hưởng ra sao: mỗi người phụ thuộc tăng thêm giúp giảm trừ tăng 1,8 triệu đồng so với mức cũ, hiệu ứng rõ nhất ở nhóm thu nhập trung bình.

Ví dụ minh họa: lương gross 30 triệu đồng, một người phụ thuộc

Theo quy định 2026, bảo hiểm bắt buộc là 3.150.000 đồng; giảm trừ gia cảnh gồm 15.500.000 cộng 6.200.000 bằng 21.700.000 đồng; thu nhập tính thuế bằng 30.000.000 trừ 3.150.000 trừ 21.700.000 còn 5.150.000 đồng; thuế ở bậc một 5 phần trăm bằng 257.500 đồng; lương net bằng 26.592.500 đồng. Theo quy định cũ, giảm trừ chỉ gồm 11.000.000 cộng 4.400.000 bằng 15.400.000 đồng; thu nhập tính thuế là 11.450.000 đồng; thuế lũy tiến bảy bậc bằng 967.500 đồng; lương net còn 25.882.500 đồng.

Kết quả so sánh: cùng một công việc, cùng một mức gross, người lao động giữ lại thêm 710.000 đồng mỗi tháng, tức 8.520.000 đồng mỗi năm, chỉ nhờ thay đổi chính sách. Khoản này tương đương gần một phần ba tháng lương net, cho thấy vì sao việc cập nhật công cụ tính lương theo đúng năm áp dụng lại quan trọng khi bạn đánh giá lời mời làm việc hoặc đề xuất tăng lương trong năm 2026.

Câu hỏi thường gặp

Quy định cũ còn dùng để tính trường hợp nào không?

Có. Thu nhập thuộc kỳ tính thuế năm 2025 trở về trước vẫn quyết toán theo quy định cũ. Nếu bạn quyết toán thuế năm 2025 trong đầu năm 2026, toàn bộ thu nhập của năm 2025 vẫn dùng giảm trừ 11 triệu và biểu thuế bảy bậc. Chỉ thu nhập từ kỳ tính thuế 2026 mới dùng bộ thông số mới.

Vì sao bảo hiểm không đổi trong bảng so sánh?

Đợt thay đổi năm 2026 tập trung vào thuế thu nhập cá nhân: giảm trừ gia cảnh và biểu thuế. Tỷ lệ đóng bảo hiểm của người lao động vẫn là 8 phần trăm bảo hiểm xã hội, 1,5 phần trăm bảo hiểm y tế và 1 phần trăm bảo hiểm thất nghiệp. Những thay đổi của Luật Bảo hiểm xã hội 2024 chủ yếu nằm ở đối tượng tham gia và chế độ hưởng, không đổi tỷ lệ đóng của người lao động.

Thu nhập bao nhiêu thì hai quy định cho thuế bằng nhau?

Với người chưa từng phải nộp thuế theo quy định cũ, ví dụ lương thấp dưới ngưỡng chịu thuế cũ, cả hai quy định đều cho thuế bằng không nên không có chênh lệch. Chênh lệch bắt đầu xuất hiện ngay khi bạn có thuế theo quy định cũ, và tăng dần theo thu nhập tính thuế cho đến các bậc cao.

Tôi có hai nguồn thu nhập thì so sánh này còn đúng không?

Bảng so sánh giả định một nguồn thu nhập tiền lương duy nhất có khấu trừ tại nguồn. Nếu bạn có thu nhập nhiều nơi, tổng quyết toán cuối năm gộp tất cả lại và phần giảm trừ chỉ tính một lần. Khi đó cách tính từng nguồn riêng lẻ sẽ không còn chính xác, bạn nên cộng tổng thu nhập năm rồi đối chiếu với cơ quan thuế khi quyết toán.

Doanh nghiệp chưa cập nhật phần mềm lương theo 2026 thì sao?

Doanh nghiệp có trách nhiệm khấu trừ theo quy định hiện hành của kỳ tính thuế. Nếu bị khấu trừ thừa theo thông số cũ trong các tháng đầu năm, phần thừa sẽ được xử lý khi quyết toán năm, bạn có thể được hoàn lại. Hãy giữ đầy đủ chứng từ khấu trừ và kiểm tra lại bằng công cụ này để chủ động đối chiếu với phòng nhân sự.

Công cụ liên quan

Lưu ý: Công cụ này áp dụng các giả định đơn giản hoá được nêu rõ trong phần giải thích và chỉ cho kết quả ước tính tham khảo. Trường hợp cụ thể của bạn có thể khác do phụ cấp không chịu thuế, thu nhập nhiều nơi, nợ thuế cũ hoặc chính sách riêng của doanh nghiệp. Khi cần con số chính thức, hãy đối chiếu với bộ phận nhân sự – kế toán hoặc cơ quan thuế, bảo hiểm xã hội địa phương.